Berxwedana Sûrê ya li dijî ‘Plana Hilweşandinê’

  • rojane
  • 11:37 1 Kanûn 2021
  • |
img
AMED - Kurdên li Sûr û navendên din ên ku bi şerê bi "Plana  Hilweşandinê” yê îqtidara AKP'ê re rûbirû man di daxwazên xwe yên nasname û statûyê de israr dikin.
 
Tirkiyeya ku 19 sal in ji aliyê îqtidara AKP’ê ve tê birêvebirin, tevî hemû hewldanan jî di nava krîzeke siyasî, aborî, civakî û îdarî de ye ku roj bi roj mezin dibe û kûr dibe. AKP ya ku Sîstema Serokatiyê ya ku ji bo pirsgirêkên kronîk ên li welat weke çareseriyeke lezgîn û bi bandor ambalaj kir, bi heman çarenûsa hikûmetên berê re rûbirû maye, ji ber ku sîstem bi xwe vediguhere gloka pirsgirêkan û dibe qeyranek “rejîma dîktatorî.” Destpêka vê heta vê dawiyê her tim li dijî kurdan şer hat kirin. 
 
PLANA HILWEŞANDINÊ
 
Piştî çalakiyên Kobanê yên di 6-8’ê Cotmeha 2014’an de "Plana Hilweşînê" di Civîna Lijneya Ewlehiya Neteweyî (MGK) ya di 30'ê Cotmeha 2014'an de hat amadekirin, bi vê yekê hewl tê dayîn ji bo qirkirina li hemberî siyaseta kurd tê kirin rewa bikin. Ev plana veşartî ya ku di kulmekê de hatibû veşartin, dema ku AKP di hilbijartinên giştî yên 7'ê Hezîranê de ku di bin gefên partiya desthilatdar û dengê bombeyan de pêk hat de desthilatdariya xwe winda kir û bi tena serê xwe bibe desthilatdar, yekser kete meriyetê. li orta Diyarbekirê diteqe. Li ber çavê AKP’ê dewlet di 24’ê Tîrmehê de vegeriya polîtîkayên ewlekariyê.
 
RAGIHANDINA ‘XWERÊVEBERIYÊ’ 
 
Zordestî û tundiya ku hat kirin, gelê kurd ji daxwaza statûyê dûr nexist, ji bilî eşkerekirina wê rêyek din jî nehişt. Navenda bajarê Şirnex û navçeyên wê Silopiya û Cizîrê, li navçeya Nisêbîna Mêrdînê, li navçeya Gevera Colemêrgê, li navçeyên Gimgim û Kopê yên Mûşê, li navçeya Artemêtanê ya Wanê, li navçeya Bazîdê ya Agirî, li navçeyên Sûr, Farqîn û Licê yên Amedê û gelek navendên din ên wekî Êlih û Bedlîsê daxuyanî hatin dayîn û ji aliyê Meclîsên Gel ên li wan navendan ve “xwerêveberî” hatin ragihandin. 
 
Qedexeya derketina kolanan a li hemberî bajarên xwerêveberiyê ku pêşî li Gimgimê di 16’ê Tebaxê de hat sepandin, pişt re li 11 bajar û 45 navçeyên herêmê bênavber 252 roj qedexeya derketina derve ya bêdem û bêdorveger hat ragihandin û veguherî polîtîkayên êrişê û vê yekê şer jî bi xwe re anî. Yek ji cihê herî zêde şerê dijwar lê qewimî navçeya Sûrê ya Amedê ku bi 240 rojan qedexeya derketina derve ya herî dirêj a cîhanê lê hatibû ragihandin. 
 
‘DAXWAZA XWERÊVEBIRINÊ’ 
 
Komeleya Mafên Mirovan (ÎHD) Şaxa Amedê di "Rapora Binpêkirina Mafên Mirovan" a 9 mehên destpêkê yên sala 2015'an de bi gotina “Em dixwazin xwe û bajarê xwe bi rê ve bibin” sedema daxwaza rêveberiya xweser a Meclîsa Gel a Sûrê vedibêje û behsa binpêkirinên li navçeyê hatine kirin dike. 
 
Hevşaredarên Sûrê yên wê demê Seyîd Narîn û Fatma Şik Barût ji ber ku eşdarî daxuyaniya “xwerêvebirinê” bûn di 19’ê tebaxa 2015’an de hatin binçavkirin û bi îdiaya ku “yekîtî û tevahiya dewletê xera kirine” hatin girtin. Ciwan û xelkê navçeyê ji bo xwedî li îradeya xwe derkevin, di meha îlonê de li hin taxan xendek kolan û barîkatan çêkirin.
 
SIYASETA QEDEXEYAN Û TUNEKIRINÊ
 
Li Sûrê di navbera 6'ê Îlon û 30'ê Mijdara 2015'an de bi giştî 4 caran 9 rojan qedexeya derketina derve li 15 tax û kolenekê hatibû ragihandin. Qedexeya çaremîn a bi kuştina Serokê Baroya Amedê Tahîr Elçî ku di 28'ê Mijdarê de li ber Minareya Çar Ling pêk hat hat îlankirin û 2 rojan dewam kir.
 
Qedexeya 5’emîn a ku di 2’ê Kanûna 2015’an de hatibû îlankirin taxên Cevatpaşa, Hasirli, Dabanoglû, Savaş, Cemal Yilmaz û Fatîh Paşa girtibûn. Piştî qedexeya 17 saetan a 10’ê Kanûnê ya ji bo tehliyekirina sivîlan a li van taxan hate rawestandin, qedexeya 6’emîn a ku di 11’ê Kanûnê de dest pê kiribû, heta 29’ê Tîrmeha 2016’an dewam kir û gihişt 240 rojan. 
 
Dewletê di bin navê “Bayrak-12 Operasyonu” de operasyon bi rê ve bir û di 9’ê adara 2016’an de bi dawî kir. Di 104 rojên qedexeyan de şerên dijwar qewimîbû û ciwanên kurd jî berxwedanek bêhempa nîşan dabûn. 
 
Li gorî daneyên Serfermandariya Giştî li Sûrê 53 leşker, 2 jê serleşker û cerdevan, 17 polîs û cerdevanek, bi giştî 71 polîs, leşker û cerdevan jiyana xwe ji dest dane. 392 leşker, 128 polîs û 3 cerdevan bi giştî 523 kes birîndar bûne. 
 
Tevî ku navçeya sûrên Amedê di lîsteya UNESCO de bû jî di encama şer de li 6 taxan 22 hezar û 323 însan ji cihê xwe bûn. Her wiha li van taxan bi sedan mal û mekanên dîrokî hatin tunekirin. Bi vî awayî hat xwestin ku navçeya Sûrê ya xwedî dîroka bi hezarê salan bêbîr (bêhafize) were hiştin. 
 
Piştî vê hilweşandinê li van taxan malên nû ji aliyê TOKÎ ve hatin çêkirin û tê gotin li gorî ruhê mîmarî û dîroka Sûrê hatiye çêkirin. Ev malên hatine çêkirin dişibin girtîgehan. 
 
KURDAN DEV JI DAXWAZÊN XWE BERNEDA 
 
Lê her çiqas şer bû sedema mirin, birîndarkirin û wêraniyên mezin jî, ne Sûr û ne jî bajarên Cizîr, Nisêbîn û Geverê yên bi heman rengî ji aliyê dewletê ve hatin xerakirin, dev ji daxwazên xwe yên nasname û azadiyê bernedan. Kurdên ku di sedsala nû de qebûl nedikirin ku weke kole bijîn, tevî operasyonên qirkirina siyasî yên bi şer û pevçûnan re, di hilbijartinên salên pişt re de jî dudilî nebûn ku di tercîhên xwe de eşkere û bi israr bûn. Tevî desteserkirina îradeya gel a bi rêya qeyûman jî gelê kurd kêliyêk dest ji daxwazên xwe rewa bernedaye. 
 
 

Sernavên din

01/12/2021
15:41 Iraqê bertek nîşanî Tirkiyeyê da: Hewl dide herêmê dagir bike
15:40 Serdanên piştevaniya Nobeda Edaletê didomin
15:13 Siyasetmedarê kurd Mehmet Doymaz hat veşartin
14:49 Malbatên girtiyên li Îmraliyê: Em dixwazin biçin Îmraliyê
14:48 Li Meclîsê banga Îmraliyê: Bila mafên wî yên hiqûqî pêk bên
14:36 Dayika Aştiyê Sîtî Kaya jiyana xwe ji dest da
14:16 Pirsa li girtiyekê: Dema derkevî tu yê tevlî rêxstinê bibî?
13:48 Li Efrînê di 2 mehan de 6 kes hatin qetilkirin, 95 kes jî hatin revandin
13:21 Nobeta Edaletê di roja 16’emîn de ye
13:17 Piştî 8 salan Banka Navendî mudaxileyî kûra dovîzê kir
13:11 Platforma Ewlehiya Hilbijartinê ya Ji Bo Hilbijartina Adilane hat damezrandin
12:57 Malbata Şenyaşar: Heta hesab neyê pirsîn wê helalbûn çênebe
12:42 Li Êlihê kesek hat girtin û 5 kes hatin berdan
12:41 TJA: Têkoşîna li dijî tecrîdê berxwedana li dijî faşîzmê ye
12:39 Nobeda li Sêmalka di roja 58’emîn de ye
12:14 Bi hevketina AKP'iyan 30 milyon TL nelirêtî derket holê
11:38 111 rojnamevan bi daxwaza hezar û 817 sal cezayê hefsê hatin darizandin
11:37 Berxwedana Sûrê ya li dijî ‘Plana Hilweşandinê’
11:35 Yenîsahneyê bernameya xwe ya kanûnê eşkere kir
11:13 Xizmên girtiyên li Îmraliyê wê li Enqerê dest bi hevdîtinan bikin
10:57 Wezaretê bêyî proje hebe pêvajoya îhaleya ‘veguherînê’ da destpêkirin
10:23 ‘Mem û Zîn’ bi versiyona vegotina dengbêjiyê derket ser dikê
10:22 Emniyetê gotinên weke "delîl" hatin nîşandan kêm şand
09:29 Dolar bi 13,6 lîreyan dest bi rojê kir
09:29 Nivîskar Merwanî ku tevli Nobeda Edaletê bû: Dayik bûn hêvî
09:28 Kêr gihaşt hestî: Hêrsa jinan mezintir e
09:14 Malbata zarokê ku wesayîta zirxî ew kuşt li benda edaletê ye
09:14 Esnafên pasajê: Tirkiye noq dibe, divê hikûmet biguhere
09:13 ‘Bila ji bo girtiyên nexweş heyetên serbixwe bên avakirin'
09:00 ROJEVA 1'Ê KANÛNA 2021'Ê
30/11/2021
17:07 Doza Kobanê ku parêzer beşdar nebûn rojek hat taloqkirin
16:39 Gardiyanan li girtiyê ku cilên xwe zivistanê xwest dan
16:39 Heyeta dadgehê jî nehat danişînê Doza Kobanê
16:27 Li Wanê krîza aborî hat protestokirin: Sedema krîzê tecrîd e
16:07 Derbarê nûçeyeke me de lêpirsîn hat destpêkirin
15:45 Piştgiriya Nobeta Edaletê: Heta qebûlkirina daxwazan em li cem we ne
15:21 Cenazeyê ciwanê winda hat dîtin
15:14 Çalakiya malabta Karaaslan a li ber edliyeyê didome
15:00 Yûnûs Goç ku îşkence li pitika xwe kiribû hat girtin
14:59 ‘Divê girtiyên nexweş demildest werin berdan’
14:58 Parêzerên Ocalan ji bo biçin Îmraliyê dîsa serlêdan kirin
14:24 Danişîna Araç taloq bû
14:08 Dadger xwest girtî heqê wergêra kurdî bide!
13:53 Nobeta Edaletê di roja 15’emîn de ye
13:37 Ji KCD, TJA, DBP û HDP’ê daxuyaniya tecrîdê: Ocalan ruhê gelê kurd e
13:15 Li Mêrdînê dema binçavkirina 9 kesan hat dirêjkirin
13:05 Cara 9'emîn ji bo îfadeyê gazî Emîne Şenyaşar kirin
12:49 Biryara hinceta Doza Komkujiya Pirsûsê eşkere bû
12:49 Nobeda li Sêmalka di roja 57’emîn de ye
12:44 Pakêta 5'emîn a darazê ket meriyetê
11:59 Sevîl Rojbîn Çetîn nehat berdan
11:40 ‘Hiqûqa Taybet’ a li Îmraliyê di rojeva Komîteya Wezîran de ye
11:26 Doza rojnameger Çapan hat dîtin
10:55 Rojnameger Bêcan: PDK postegerê Tirkiyeyê ye
10:28 Turkdogan: Heke KE pêvajoyê bi bandor bi rê ve nebe, wê xwe înkar bike
10:06 Li Kadikoyê polisan kesekî kuşt
09:44 Di êrişa DAIŞ'ê de pêşmergeyan jiyana xwe ji dest da
09:42 Li Amedê mijekî zêde heye
09:39 Ji çar perçeyan bang kirin: Werin em bibin yek
09:28 Endama Meclîsa RJAK'ê: Divê jinên Başûr wekî yên Rojava li ber xwe bidin
09:10 Dayika ku keça wê bi kîmyasalê hat kuştin: Ger bi Ocalan re biaxivin dê mesele çareser bibe
09:09 Ger ji bo dosyeya ku jê beraet kiribû 20 hezar TL'yî bide dê dosye bê betalkirin
09:08 Qedexeyên li Geverê 2 hezar û 16 roj in didomin
09:08 Gulera di Nobeda Edaletê de: Em tenê doza edaletê dikin
09:06 ‘Girtîgeha Panosê bûye kampa hevkomî ya sedsala 21'emîn'
09:00 ROJEVA 30'YÊ MIJDARA 2021'Ê
29/11/2021
17:24 Ji girtiyê bi koronayê ketiye agahî nayê girtin
16:42 Serokên baroyan ji bo serokê Doza Kobanê gotin: Hûn nikarin darizandinê bidomînin
16:37 Cezayê li Guven hatibû birîn şermezar kirin
16:34 Piştgiriya Nobeta Edaletê mezin dibe: Wê çalakî bigihe armanca xwe
16:16 Li Edliyeya Amedê pevçûn derket
15:30 HDP'ê li Dersimê starta kongreya xwe da
15:24 Du cezayê dîsîplînê yên nû li Ocalan hatine birîn
14:59 Hat angaştkirin ji bo dayîna bertîlê erd difiroşe
14:44 Parêzerên Doza Kobanê, Tahîr Elçî bi bîr anîn
14:17 Doza Kobanê: Hûn 6 sal sekinîn, çima hûn niha ecele dikin?
13:56 Nobeta Edaletê di roja 14’emîn de ye
13:43 Di Doza Kobanê de endamekî din ên dadgehê ji peywirê hat girtin
13:27 Kesên li Edeneyê hatibûn binçavkirin, hatin berdan
13:26 Malbata Şenyaşar: Li Rihayê yasa nayên bicihanîn
11:57 Xwebûnê bernameyek din li bernameyên xwe zêde kir
11:53 Di Doza Kobanê de ‘fermana PYD’ê jî bêbingeh derket
11:37 Li parqeke Uskudarê cenazeyê polisek hat dîtin
10:48 Karkerê ku Sayanê AKP’yî li wî dabû gilî kir
09:29 Weşanxaneya Na 'Avesta 1: Gatha’yên Zarathuštra' çap kir
09:29 Li Girtîgeha Sîlîvriyê ‘dewlet’ kî ye?
09:28 Zeytûn: Tecrîda li Îmraliyê krîza mafê mirovan e
09:27 Hevberdevka HDP’a Elmanyayê: Dem dema vekirina deriyê Îmraliyê ye
09:27 Berwarî: Divê daxwazên rewa yên xwendekaran werin bicihanîn
09:26 Polîsan wî felç kir û darazê jî ‘li gorî hiqûqê’ dît
09:00 ROJEVA 29'Ê MIJDARA 2021'AN
28/11/2021
23:59 Leşkerên Tirkiyê li Zirganê bi îşkenceyê kesek kuştin
22:14 Li Mêrdînê 25 kes hatin berdan: Şahidê veşarî yê sexte kirine hêceta binçavkirinê
21:53 Don Kîxot li Rihayê derket ser dike
21:42 KASED’ê ji bo zarokan kargehên hunerî li dar xist
21:35 Cenazeyê ciwanê winda di Gola Wanê de hat dîtin
21:20 NÇM’ê bernameya çîrok û dengbêjî li dar xist
17:43 Li Girtîgeha Turkoglûyê zextên gardiyanan didomin
17:31 Karamollaoglû, serdana malbata Şenyaşar kir
17:28 Elçî li ser gora xwe hat bibîranîn: Em ê nehêlin ku dosye kiryar nediyar bimîne