Öndül: Cezaevlerinde hukuka uygun kurallar olmalı

img
ANKARA - Cezaevlerinin varlığının tüm topluma tehdit olduğunu kaydeden İHD İnsan Hakları Akademisi Başkanı Hüsnü Öndül, hak ihlalleriyle gündem olan cezaevlerinde hukuka uygun kural ve uygulamaların olması gerektiğini söyledi. 
 
Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerine her gün yenisi ekleniyor. İnfaz yakmaların arttığı cezaevlerinde, tedavi ve tahliyesi engellenen hasta tutuklular ölüme terk ediliyor. İnsan Hakları Derneği’nin (İHD)  raporuna göre, 2021 yılı içinde 7’si infaz ertelemelerinden kısa bir süre sonra olmak üzere en az 59 hasta tutuklu yaşamını yitirdi. 2022 yılında da ölümler durmadı. 30 Ocak’ta, tahliyesine 5 ay kalan Mehmet Hanefi Bilgin (58) Bolu F Tipi Cezaevi’nde, 2 Şubat’ta ise İHD’nin ağır hasta tutuklu listesinde yer ala Turgay Deniz (39) yaşamını yitirdi.
 
İnfaz yakmaların, tahliye ve tedavilerin engellenmesi durumunun bir işkenceye dönüştüğü cezaevinde yaşanan hak ihlallerini İnsan Hakları Derneği (İHD) İnsan Hakları Akademisi Başkanı Hüsnü Öndül, değerlendirdi. Öndül, Türkiye’de içerde ve dışarda kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının garanti altında olmadığını belirtti. 
 
HUKUKİ GÜVENCE HAKKI
 
Anayasa’nın 2’inci maddesinde Türkiye'nin bir hukuk devleti olduğunun belirtildiğini aktaran Öndül, “Şikayetlerin temel nedeni hukuk devleti özelliğinden uzaklaşmış uygulamalardır. İnsanlar ister cezaevlerinde olsun, isterse cezaevi dışında olsun hukuki güvence hakkında sahiptir. Tutuklular, hukuk kuralları çerçevesinde suç veya yaptırım gerektiriyorsa adil bir şekilde soruşturulur, incelenir, yasalar ne öngörüyorsa onunla sınırlı yaptırıma tabi tutulurlar. Hukuka uygun kural ve uygulamaların olması gerekir. Bu açıdan Türkiye'de adil yargılanma ve hukuk devleti ilkelerinin uygulanması noktasında ciddi problemler var” dedi.
 
İNFAZ KORUMA MEMURLARININ TUTANAKLARI
 
Cezaevlerindeki disiplin hükümlerini ihlal ettiği iddiası veya gerekçesi ile infaz yakma yoluna gidildiğini ifade eden Öndül, bu tespitin yapılması için kişilerin adil bir şekilde İnfaz Hakimliği’nde yargılanması gerektiğini vurguladı. Tutuklunun beyanının esas alınmadığına işaret eden Öndül, İnfaz Koruma Memurlarının tutanakları doğrultusunda disiplin hükümlerinin uygulandığını vurguladı. Öndül, “Şartlı salıverilmesi gereken kişiler, cezaevi disiplin kurullarında değerlendiriliyor ve bu tutanaklar doğrultusunda şartlı tahliyelerinin engellenmesi yönünde rapor düzenleniyor. Bu duruma karşı objektif kriterlerin olması ve bu raporların denetlenebilir olması gerekir. Cezaevlerinde sivil toplumun denetimi yok, Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan cezaevlerini izleme kurulları da işlevsiz” ifadelerini kullandı.
 
CEZASIZLIK POLİTİKASI
 
Toplumun cezaevleriyle denetim altında tutulmak istendiğine işaret eden Öndül, Türkiye'de çok uzun dönemdir politik-muhalif kimlikli kesimlere farklı muamelelerin uygulandığını hatırlattı. Öndül, “Özelikle 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsünün bastırılmasından sonra kötü muamelenin şiddeti yoğunlaştı. Politik eğilimli insanlara ayrıca cezaevlerinde kötü, onur kırıcı muammerlerin yapıldığına dair şikayetler var. Yasayı uygulayan görevlilerin aykırı davranışlarının etkin bir şekilde soruşturulmaması, cezasızlık politikalarının sürdürülmesi ve işkence mahkum edilmiyor. Cezasızlık zırhıyla kimsenin donatılmaması gerekiyor. Aksine  yaptırımların olması gerekiyor, ancak Türkiye'de işkence, yargısız infaz ve cezaevlerinde insanları öldürenler soruşturulmuyor,  soruşturulsa da dava açılmıyor, dava açılsa cezalandırılmıyor. Türkiye'de içerde ve dışarda kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı garanti altında değil” dedi.
 
‘CEZAEVLERİ DENETLENEBİLİR OLMALI’
 
İnsanlar keyfi bir şekilde gözaltına alınabildiğini belirten Öndül, masumiyet karinesine sahip bir varlık olarak görülmediğini söyledi. Öndül, “Herkes hakkında kesinleşmiş bir yargı kararı oluncaya kadar masum sayılır. Polisin, Jandarmanın gözaltına aldığı veya işlem yaptığı herkes ya medya tarafından ya da yargı makamları tarafından suçlu olarak görülüyor. Türkiye'de keyfi tutuklama var. Cezaevinde insanların özgürlük ve güvenlik hakları ihlal ediliyor. Türkiye, Avrupa İşkencenin Önlenmesi Komitesi’ne (CPT) üyedir. Bu nedenle komiteler tarafından denetlenebilir olması gerekiyor. İşkenceyi önleme komitelerinin görevleri TİHEK’e verilmiş ama TİHEK sivil alanların denetlenmesine açık değil. Tamamen yürütme tarafından oluşturulmuş bir kurum. Bu bakımdan sivil toplum tarafından ya da karma heyetler tarafından cezaevlerinin incelenmesi çok önemli. Aykırılıklar konusunda yargısal süreçlerin işlemesi çok önemli. Bunlar yapılmadığı takdirde ihlaller sistematik olarak devam edecek demektir. Yani tesadüfen işkence yapılmamış olacak. Bilerek ve kasıtlı olarak yapılmış olacak” ifadelerini kullandı. 
 
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun (TİHEK) tarafından cezaevlerindeki uygulamalara dair açıklanan raporların da olmadığını söyleyen Öndül, “Eskiden Meclis bünyesinde İnsan Hakları İnceleme Komisyonu tarafından cezaevleri izlenir, incelenir ve raporlar yayınlanırdı. Yıllardır ne Meclis tarafından ne de cezaevleri izleme kurulları, cezaevlerini izlemiyor. Burada bir denetimsizlik söz konusu” dedi.
 
DEVLETİN SORUMLULUĞU
 
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) göre insan haklarının korunma sorumluluğunun esas olarak devletlere ait olduğunu söyleyen Öndül, devletin negatif ve pozitif sorumluluklarından şöyle bahsetti: “İşkence yapmayacak, onunla birlikte hareket eden kimseyi öldürmeyecek, yaşam hakkından kimseyi mahrum etmeyecek. Bunlar devletlerin bizzat kendi memurlarıyla yapmaması gereken şeyler. Pozitif yükümlülük ise önlem alma yükümlülüğüdür. Şu anda cezaevlerinde insanlar ölüyor. Varsayalım ki kamu görevlileri, jandarma veya infaz memurları öldürmedi, hastalıktan dolayı öldü, öyle diyorlar. Bu tür ölümler pozitif yükümlülük ihlalidir. Hasta tutuklular, şikayetlerine rağmen hastaneye götürülmüyor, teşhis olmasına rağmen ilaçları verilmiyor. Cezaevinde kalamayacağına dair üniversite hastanelerinin verdiği raporlara rağmen bağımsız ve tarafsız olmayan ATK ‘cezaevinde kalabilir’ raporu veriyor. Burada devlet önlem alma yükümlülüğünü yerine getirmiyor.”
 
‘CEZAVLERİNDE 300 TUTUKLU VAR’
 
Cezaevlerinin varlığının tüm topluma tehdit olduğunu kaydeden Öndül, “İnsanları kapatarak cezalandırma son 300 yılın üründür. AKP iktidara geldiğinde tutuklu sayısı 50-60 bin gibi bir rakamdı, şimdi cezaevlerinde 300 bin kişi var. Bu şekilde bütün olarak toplumu denetim altına almış, topluma korku salmış oluyor. Demokratik hukuk devleti ilkelerine uygun anayasal ve yasal düzenlemenin yapılması gerekiyor, uygulamaların da bu yönde olması gerekiyor” dedi.
 
 
 
 

Diğer başlıklar

07/02/2022
16:41 AYM, Cemil Uğur’un tutuklanmasını hukuka aykırı buldu
16:33 Kadınlardan ‘birleşik mücadele’ çağrısı
16:29 Barış Anneleri Adalet Nöbeti’ndeki aileleri ziyaret etti
16:01 ÇHD: Direnenlerin taleplerini sahipleniyoruz
15:53 Üsküdar’da patlama
15:53 Diril ailesinin iddianamesi kabul edildi
15:40 Mahkemeden Nurcan Arslan’ın failine 'indirim' ısrarı
15:38 Irak Parlamentosu Cumhurbaşkanı seçimi için toplanamadı
15:12 Protestolar sürüyor: Bizi Kovid-19 değil, DEDAŞ öldürüyor
15:08 İHD'li Berkpınar'ın gözaltı süresi uzatıldı
14:59 Aushra Çorap işçileri: İnsanca yaşanacak ücret istiyoruz
14:45 Ekolojistler: Marmaris’te ekokıyım yapılıyor
14:44 Hekimlerden çağrı: Bu g(ö)rev hepimizin
14:31 Gazeteci Yalçın adliyeye sevk edildi
14:27 Zamlara tepki: Ülkede kriz, sokakta isyan var
14:16 HDP Kadın Meclisi: Semra Güzel'in yanındayız
14:12 Akbelen Ormanı’nda bilirkişi keşfi ertelendi
14:05 Bünyan Cezaevi'nde sistematik işkence
13:59 HDP Kadın Meclisi kadın hukukçularla buluşuyor
13:41 Hopa Liman işçilerinin talepleri kabul edildi
13:16 HDP: Cizre bodrumlarında yaşananlar ortaya çıkarılsın
13:11 Hekimler yarın 'Beyaz G(ö)rev'de
13:09 Cizre bodrumlarında katledilenler anıldı: Diz çökmeyeceğiz
13:09 HDP’den hekimlerin g(ö)reviyle dayanışma çağrısı
12:53 Kobane Davası: Başka halklara düşmanlığa karşıyız
12:47 İzmir'in 30 ilçesinde zamlar protesto edildi
12:43 Ferit Şenyaşar: Yetkililerin isimleri katliamla anılacak
11:42 Karınca Lojistik işçileri iş bıraktı
11:33 İran’da Mona Hayderi’nin katledilmesini haberleştiren ajans kapatıldı
10:16 'Riayet etmeyen' tutukluların infazı yakıldı
10:01 19 Aralık Katliamı’ndan yaralı kurtulan Kars yaşamını yitirdi
10:01 GKSM'nin 10’uncu yılı coşkuyla kutlandı
09:35 'Çözüm adresi İmralı'dır, kapıları açın'
09:13 Öcalan'ın ilk avukatlarından Keskin 'Çok acayip' dediği o günleri anlattı
09:01 'Aysel Tuğluk’a düşman hukuku uygulanıyor'
09:00 Koçerlerin suyunu kestiler: 16 bin koyun susuz
09:00 Yemeksepeti işçileri: Hakkımızı alana kadar mücadeleye devam
09:00 07 ŞUBAT 2022 GÜNDEMİ
08:25 HDP'lilerin adreslerine baskın
06/02/2022
22:33 Kızıltepe’de 5 dilde şiir etkinliği
20:50 Öcalan için uzun yürüyüşün startı verildi
19:56 Koronadan 201 kişi daha hayatını kaybetti
18:42 Mazıdağı'nda da halk zamlara karşı sokakta
18:13 Antep’te alanlara çıkan işçiler: Zamlar geri alınsın
18:08 Dicle Elektrik temsilciliği önüne özel harekat yerleştirildi
17:39 Aydeniz: Sorunların çözümü Öcalan’da
17:30 Mum ve gaz lambalarıyla zam protestosu
17:05 UNICEF’ten Sinaa Cezaevi’ne ziyaret
16:18 Irak Federal Mahkemesi Hoşyar Zebari’nin adaylığını askıya aldı
16:12 Amedspor deplasmanda yenildi
16:11 Kızıltepe’de binler zamlara karşı sokakta: Tayyip İstifa, devlet istifa
16:09 ‘Adalet yerini bulana kadar eylemimizi sürdüreceğiz’
16:00 İzmir’deki kurum ve partilerden ‘sınır şiddetine’ tepki
15:54 TUAY-DER: Cezaevlerindeki hukuksuz uygulamalara son verin
15:29 Keskin: Biat etmeyen yüzde 15 umut veriyor
15:22 Silvan’da elektrik zammı protestosu
15:14 Zamlara karşı imza kampanyası başlatıldı
14:58 Cezaevlerindeki işkenceye tepki: Derhal son verin
13:59 Biri kadın 2 kişi korucu silahıyla öldürüldü
13:51 Mardin’de elektrik zammı protesto edildi
13:08 Adıyaman'da HDP kongresine binlerce kişi katıldı
12:59 Sancar: Özgürlük mücadelesi, iş ve aş mücadelesinden koparılamaz
12:34 Çeşme'de plaj inşaatına yeniden başlandı
12:07 Türkiye’den götürülen genç kadın İran’da katledildi
11:54 Dersim kongresinde partililer salona sığmadı
10:53 İHD Eş Genel Başkanı Keskin’den Şenyaşar ailesine ziyaret
10:12 Romanlar: Ön yargılar bitsin, sorunlarımız çözülsün
10:01 Yüksekova esnafı elektrik yerine mum yaktı!
09:34 JINNEWS’in Ocak ayı çetelesi: 31 kadın katledildi
09:14 Doktor siyasi tutuklunun tedavisini sonlandırıp, ameliyatını iptal ettirdi
09:13 Esnafı 'elektrik' çarptı: Faturalar iki üç katına çıktı
09:12 EŞİK: Gerçek ittifak kadınlarla yapılan ittifaktır
09:11 Bakırhan: Temel sorunlara karşı Üçüncü Yol’u ortaya koyuyoruz
09:09 Barış dedikçe tutuklanan anne: Çözüm İmralı'da
09:09 Türkiye sınır ötesinde 550 köyde kimyasal silah kullandı
09:07 Öndül: Cezaevlerinde hukuka uygun kurallar olmalı
09:06 Uluslararası kurumlara ‘Acil Çağrı’: Tutuklu aileleri kamu vicdanına sesleniyor
09:06 YNK’li Zîkrî Zebarî: KDP, Türkiye’nin talebiyle aday çıkardı
09:04 BOP çöktü: Kürtler Türkiye ile KDP arasında sıkıştırılmak isteniyor
09:03 Mahmur’dan BM’ye çağrı: Sorumluluğunu yerine getir
09:02 Erdoğan her sıkıştığında İmralı'nın kapısını çalıyor
09:00 06 ŞUBAT 2022 GÜNDEMİ
05/02/2022
22:40 Soylu İdlib’de
20:36 Mazlum Ebdi’den Kurayşi açıklaması
20:24 #NurcanYalçınGazetecidir
19:47 Koronavirüs tablosu: 221 vefat, 98 bin vaka
18:46 Aysel Tuğluk yeniden Kandıra Cezaevi’ne götürüldü
18:05 HDK'den 'Kadınlar mekanı konuşuyor' forumu: Mücadele alanı sokaklardır
18:02 Sancar: Dersim’de başarırsak, Türkiye’de de başarırız
17:41 Urfa’da ‘Karanlığa karşı’ insan hakları konuşuldu
17:11 Urfa’da gözaltına alınan 6 kişi serbest bırakıldı
17:07 Garibe Gezer’in ağabeyinin mektupları verilmiyor
17:01 'Demokrasi İttifakı Saray'a karşı mücadelede stratejik önemdedir'
16:49 Yüksekova'da binler sokakta: Soygun var
16:26 DBP'den halk buluşması: Öcalan’ın özgürlüğünü sağlayacağız
16:25 TJA’dan 'Özsavunma hayati ve gereklidir' etkinliği
16:04 Sancar’a Dersim’de yoğun ilgi
15:49 'Adaleti mücadelemizle getireceğiz'
15:48 Erdoğan koronaya yakalandı
15:40 Aysel Tuğluk için tahliye çağrısı
15:25 KESK'ten Adalet Nöbeti'ne destek
15:13 'Oyalama Komisyonu' kararlarına tepki
15:12 DÖP: Toplumun özgür geleceğe ihtiyacı var
15:10 60 yaşındaki hasta tutuklunun tedavisi engelleniyor
15:05 Tepeli’nin akıbetini soruldu
14:40 Aydeniz: Komplo tecritle sürdürülüyor
14:38 Tutukluya işkence: Kulak zarı patladı, boynu kemerle sıkıldı
14:35 Yemeksepeti işçileri: Mutlaka kazanacağız
14:17 'Krize karşı gücümüz birliğimizdir'
14:07 Aysel Tuğluk için bakanlıklara dilekçe
13:50 İHD: Ferhat Berkpınar serbest bırakılsın
13:43 Gazeteci Yalçın’ın dosyasında gizlilik kararı
12:58 Cumartesi Anneleri'nden Doku ve Şenyaşar ailesine destek
12:14 6 hasta tutuklu 6 aydır tek kişilik hücrede tutuluyor
12:03 Kayıp yakınları Çelik ve Güler için bir araya geldi
12:03 Muğla, İzmir ve Zonguldak’ta taşınmazlar satıldı
11:31 Migros işçilerinin eylemi 3’üncü gününde: Sesimizi duyun
11:30 Zorla yıktırılan iki mahalle için ‘acele kamulaştırma’ kararı
11:19 Gazeteci Sarya: DAİŞ Lideri Türkiye karakolu yakınında öldürüldü
10:58 Çocuğa cinsel istismarda bulunan fail gözaltına alındı
10:56 Boğaziçi’nde akademisyen Kaan Öztürk’ün derslerine son verildi
10:51 Şenyaşar ailesi: Zulme karşı adalet kazanacak
10:51 Akciğer hastası tutuklunun solunum cihazı verilmiyor
10:37 Yüksekova’da 26 kadın fotoğrafları paylaşılarak taciz edildi
10:15 Saldırılara tepki: Kürt sorunu savaşla çözülmez
10:05 Maraş’ta bekçiler bir kişiyi yaraladı
09:41 Tiryaki: Güzel’in dokunulmazlığının kaldırılmasına önceden karar verilmiş
09:39 Beraat kararına rağmen 3 yıldır göreve iade edilmedi
09:16 ‘5 dakikalık filyasyon eğitimi yeterli olmuyor’
09:03 Belediye esnafa yer göstermeden pasaj yıkıyor
09:03 Avukat Ülgen: Şeriat istedikleri için Medeni Kanun hedefte
09:03 İHD'li Demir: Hasta tutukluların yeri cezaevi değil
09:02 Cizreli kadınlar: Öcalan sayesinde çok yol aldık
09:02 Şengal, Mahmur ve Dêrik saldırıları: Al takke ver külah
09:01 Zamlar üretimi durdurma noktasına getirdi
09:01 Yemek Sepeti işçileri: Direne direne kazanacağız
09:00 Elektrik faturası 17 bin TL geldi: Mum ışığında satış yapıyor
09:00 Komploya devrimle karşılık verildi
09:00 05 ŞUBAT 2022 GÜNDEMİ
04/02/2022
23:05 Ankara Barosu’nda toplu istifa
22:10 Mahmur’da hava hareketliliği
20:35 Hizan’da halı saha çatısı çöktü: 2 çocuk yaralı
20:11 Koronadan 248 yeni vefat
20:06 Kürtçe müzik açıklamasına polis engeli
19:51 Erdoğan: Barzaniler farklı duruşlarını her geçen gün ispat ediyorlar
19:38 İşten atılmalara karşı eylem yapan işçiler kazandı
19:36 Asgari ücretlinin alım gücü yüzde 8,3 azaldı
19:28 ABD’de ikinci George Floyd vakası
19:13 Ümraniye T Tipi Cezaevi’nde yangın
18:58 Urfa'da DEDAŞ protestosu