Türkiye'ye bağımlı Kuzey Kıbrıs'ta kriz derinleşiyor

  • dünya
  • 09:09 25 Nisan 2021
  • |
img
HABER MERKEZİ - Kuzey Kıbrıs'ta ekonomideki krizin pandemiyle derinleştiğine dikkat çeken Ekonomist Mertkan Hamit, "Türkiye ile kurulmuş ilişki biçiminden ötürü, anlamlı bir çözüm tartışmak mümkün değil" dedi. 
 
Tüm dünyayı etkisi altına alan koronavirüs (Kovid-19) bir çok ülkede hem ekonomik hem de sosyal alanda krizlere neden oldu.Bu ülkelerden biri de Kuzey Kıbrıs. Yine bölgedeki hareketlilik, Doğu Akdeniz üzerinden ülkeler arası yaşanan gerginliğin Kuzey Kıbrıs'a yansımaları söz konusu. Adada yaşayan Ekonomist Mertkan Hamit ve hukukçu Nurcan Gündüz Kuzey Kıbrıs'taki son durumu değerlendirdi. 
 
YARDIMLAR KESİLDİ
 
Pandemi ile Kıbrıs'ın kuzeyinde ve güneyinde yeşil hat olarak bilinen tampon bölgelerdeki geçişlere kısıtlamalar getirildiğini söyleyen Ekonomist Mertkan Hamit, Ada'nın güneyinden kuzeyine geçen insanların olmaması belli bölgelerin tüm ticari cazibesini yitirmesine neden olduğunu söyledi. Hamit, Ada'daki ekonomik durumu şöyle özetledi: "Kıbrıs'ın kuzeyi bugüne kadar 2 kere tam kapanma deneyimledi. Birçok küçük işyeri kapandı. Bu nedenle ana caddelerde birçok dükkanın üzerinde kiralık ilanları görüyoruz. Ekonomik olarak KKTC hükümeti de etkili bir yardım yapamadı. Ada ekonomisine büyük katkısı olan turizm ve yüksek öğretim sektörlerinin neredeyse tamamen durmasından dolayı da zorlanmalar yaşandı. Türkiye'nin Kuzey Kıbrıs’a yaptığı maddi yardımlar ise 2018 yılından beri düzensiz ulaşıyor. Bu açıdan da aslında yapılan yardımlar, imzalanan protokoller daha çok sözde kalıyor. Reel bir maddi kaynak aktarımı yapılamadığı için kamu bütçesinde açıklar oluşuyor. Bu yardımlardaki tıkanıklık muhtemelen Türk ekonomisinin ağır buhrandan kaynaklanıyor."
 
'KRİZE ÇARE MÜMKÜN DEĞİL'
 
Mevcut ekonomi paradigmasının pandemiden sonra sürdürülemez hale geleceğini söyleyen Hamit,  "Türkiye'nin yardımlarına bağımlı olan Kuzey Kıbrıs ekonomisi bu süreçte dışarıdan müdahalelerle birlikte sadece bir ekonomik değil aynı zamanda siyasi bir kriz de yaşıyor. Taraflar yapıcı bir kriz çözümü mekanizması yerine, popülist bir ajanda üzerinden hareket etmekte ısrar ediyor. Görünen o ki bu şekilde hareket edilecekse kriz çok daha derinleşecek. Türkiye'den farklı olarak Kıbrıs'ın kuzeyinin uluslararası finans kaynaklarına, borç programlarına erişimi yasak. O yüzden krize çare yaratmak da mümkün olmuyor. Emekçilerin azalan alım gücü karşısında, yerli sermaye gruplarının da bir çözümü yok. Türkiye ile kurulmuş ilişki biçiminden ötürü, anlamlı bir çözüm tartışmak da mümkün değil.Kuzey Kıbrıs, tanınan bir ülke olmadığı için kendi başının çaresine bakması engellenmiştir. Bu açıdan da pandeminin de yıkıcı etkileri oldu. Gün geçtikçe de bu etkiler derinleşiyor."
 
ASYA'DAKİ EN BÜYÜK DARALMA
 
Tarımda, hafif sanayi üretiminde sorunların çok daha keskin bir biçimde açığa çıktığını söyleyen Hamit, şöyle devam etti: "En önemli sektör olan turizm sektörü ciddi yaralar aldı. Hala daha da toparlanması öngörülmüyor. Yüksek öğretim hizmetleri dijital ortama aktarıldığından, öğrenci hareketliliği olmamasından kaynaklı ekonomik faaliyetler çok azaldı. Zaten ihracat yapmamız da yine Kıbrıs sorunundan ötürü pek mümkün değil. Şu an yaptığımız ithalatın neredeyse yüzde 5’i kadar ihracat yapıyoruz. Bu son derece dramatik bir durum. Gayri Safi Milli Hasıla resmi rakamlara baktığımızda 2020 yılında yaklaşık yüzde 14 oranında daraldı. Bu Avrupa ve Orta Asya’daki en büyük ekonomik daralma. Muhtemelen 2021 yılında da daralma sürecek. 2022 yılında ise büyüme trendi gerçekleşse bile bunun yüzde 3-4 bandında olacağını öngörebiliriz. Bu aslında Kuzey Kıbrıs ekonomisinin 2019 sonunda olduğu yeri yakalayabilmesi için 4-5 yıla ihtiyaç olduğunu gösteriyor. Bu son derece ciddi bir yıkım."
 
MARAŞ'IN AÇILIM ÇIKMAZI
 
Nurcan Gündüz ise ülkedeki siyasi kriz haline dikkat çekti. Kıbrıs Sorunu'yla paralel olarak 46 yıldır kapalı olan Maraş'ın sahil kısmının açıldığını söyleyen Gündüz, bunun önemli bir adım olmasına rağmen BM parametrelerine göre açılmadığını söyledi. Bu kriterlerin çözüm görüşmeleri bakımından önemli olduğunu dile getiren Gündüz, "Kapalı Maraş'ın Mağusa'nın bir parçası olarak kente katılması, canlandırılması, yaşama döndürülmesi ve bunun sağlıklı bir şekilde yapılması için bilimsel çalışmalar var. Bütün bunlar görmezden gelinerek damdan düşer gibi adını açılım koydukları bu adımı atmak neye ne kadar hizmet eder tartışılır diye düşünüyorum. Bu adımın seçim öncesinde, bugün Cumhurbaşkanı olan dönemin başbakanının hükümet ortağına dahi haber vermeden açması söz konusu. Olayın böyle olduğunu kendilerinin o dönemki açıklamalarından anlıyoruz" dedi. 
 
Kıbrıs'ta kalıcı bir federal çözüme dair umudunun zayıfladığını söyleyen Gündüz, adada arzulayanlar olmasına rağmen Türkiyesiz bir çözümün mümkün görünmediğini ifade etti. 
 
HALK ÇÖZÜMSÜZLÜKTEN BIKTI
 
Türkiye dahil bir çok ülkenin adadaki sorunlarla yakından ilgilendiğine dikkat çeken Gündüz, "Bana göre sorunun çözülememe nedeni mevcut durumdan menfaati olanlar. Bu menfaatlerini kaybetmemek, Akdeniz'de bir güç sahibi olmak için bir çok strateji devreye sokuluyor. Kıbrıs halkının homojen olarak bir çözüm anlayışı olduğunu söylemek de çok güç. KKTC'nin yaşamasını ve tanınmasını istediğini söyleyerek fiiliyatta bunun tersi için uğraştığını düşündüren gruplardan tutun da federal çözümü savunan gruplara kadar farklı görüşler var. Ancak elbette bu sorunun yalnız Kuzey Kıbrıs ve Güney Kıbrıs arasında olmadığını unutmamak lazım. Yani Kıbrıs halkının çözüm bakımından tek bir görüşü yok, buna bir de diğer aktörler de ekleniyor. Ancak özellikle Kuzey Kıbrıs halkının bu çözümsüzlük yüzünden bıkkınlık içinde olduğunu söylemek mümkün" diye konuştu. 
 
MA / Hamdullah Kesen

Diğer başlıklar

27/04/2021
09:00 Hasta tutuklu Gültekin son nefesinde bile kelepçeliymiş
09:00 Hasta tutuklu 4 yıldır tahliye edilmiyor
09:00 'Kıbrıs'ta fetihçi anlayış duvara toslamaya mahkumdur'
09:00 27 NİSAN 2021 GÜNDEMİ
26/04/2021
23:19 Ağrı’da arazi kavgası: 3 ölü, 12 yaralı
23:13 Diyarbakır Barosu’na ‘soykırım’ soruşturması
23:07 Kobanê davasına katılan barolardan hukuksuzluğa tepki
22:47 Melek İpek cezaevinden çıktı
21:17 MEB’den yüz yüze eğitim açıklaması
20:44 Koronadan 353 kişi daha hayatını kaybetti
20:34 MSB: Hayatını kaybeden asker sayısı 2’ye yükseldi
20:20 İkizdere direnişi 5’inci günü geride bıraktı
20:04 İllere göre haftalık vaka sayıları paylaşıldı
19:47 Erdoğan: 29 Nisan’dan 17 Mayıs’a kadar tam kapanmaya geçiyoruz
19:39 Melek İpek tahliye edildi
19:34 Batman-Siirt karayolunda kaza: 3 yaralı
18:45 Kobanê Davası’na bir hafta ara verildi
18:27 Sulama kanalına düşen 2 çocuktan haber alınamıyor
18:24 Tarkan: Artık Yeter!
18:20 BTS’nin sürgünlere karşı oturma eylemi 16’ncı haftasında
18:16 Kadınlar metrobüs durağında taciz edildi
18:11 Pınar Gültekin davası ertelendi
17:54 Yüksek: Ölümlerin hesabı sorulacaksa devlet içi gruplar açıklansın
17:41 Gözaltına alınan gazeteciler serbest bırakıldı
17:36 Kobanê Davası’nı takip eden uluslararası heyetten destek açıklaması
17:14 İHD'li kadınlardan İstanbul Sözleşmesi pankartı
16:54 1 Mayıs'ta Taksim’de temsili kutlama olacak
16:46 Sınır ötesi operasyonda son durum: Bilanço ağırlaşıyor
16:45 İşten atılan kadınların duruşması görüldü
16:13 İstanbul Sözleşmesi pankartı Aydın’da asıldı
16:00 Kayyım koronavirüs önlemlerini hiçe saydı
15:56 Kobanê Davası’nda reddi hakim talebi
15:55 Dönüşümlü çalışma talebi
15:51 Şenyaşar ailesini ziyaret eden Öcalan: Bu zulmü yapanlar yarın yargılanacak
15:47 ‘İkizdere'de halka saldırının sorumlusu İçişleri Bakanı’
15:42 Süleymaniye'de gözaltına alınan ANF muhabirinden haber alınamıyor
15:35 ‘Mersin, Çernobil olmasın!’
15:22 Avukatlardan alkışlı protesto, Demirtaş'tan '128 milyar dolar' sorusu
15:18 Belarus'ta her 4 kadından biri şiddete maruz kalıyor
15:02 Çukurova'da 1 Mayıs çağrısı
15:02 ‘Nükleer sevdasından vazgeçin’
15:00 Kobanê iddianamesi avukat protestosuyla okunuyor
14:44 Şivan Perwer’den TSK operasyonuna tepki: Amaç PKK değil Kürt halkıdır
14:43 Diyarbakır’dan Bakan Yanık’a istifa çağrısı
14:37 BMG: 1 Mayıs’ta Taksim'de olacağız
14:27 Şırnak'ta 7 cenaze 16 gündür morgda bekletiliyor
14:26 İnşaat işçilerinin kaldığı konteynerlerde yangın
14:24 İstanbul İkizdere’ye ses verdi
14:23 Van'da 1 Mayıs Mitingi’ne çağrı
14:21 İSİG: Kod-29 sendikalaşmayı engellemek için kullanılıyor
14:16 HDP il örgütlerinden Kobanê Davası’na tepki: Kumpas davası
14:09 Cezaevi inşaatında çalışan işçiler 6 aydır maaş alamıyor
13:57 Ahmet Kaçmaz hayatını kaybetti
13:32 İş yerlerinde 1 Mayıs hazırlığı
13:29 DİB: İktidar 1 Mayıs’tan korkuyor
13:28 AP Raportörü: Muhalefeti kriminalize etmek doğru değil
13:20 AP'den 'Siyasi tutukluları serbest bırakın' çağrısı
13:12 Fahrettin Altun'dan Kobanê Davası hükmü!
13:11 Tüm avukatlar polis engelini aşarak duruşma salonuna girdi
12:59 Hakkari'de zırhlı araç devrildi: 3 asker yaralandı
12:59 Tecride karşı açlık grevinde olan Öz yaşamını yitirdi
12:55 Jinnews’e yine erişim engeli
12:39 İstanbul'da Kobanê Davası açıklamasına müdahale: 2 gazeteci gözaltına alındı
12:33 Süleymaniye’de gözaltına alınanların serbest bırakılması istendi
12:25 'Bağımsız savunma ortamı olmadan savunma vermeyeceğiz'
12:21 Hukukçular: Mahkemenin acelesi var
11:59 ŞPO İzmir: Alaçatı’daki inşaatı durdurun
11:51 EGEÇEP: Çernobil felaketi devletleri nükleerden vazgeçiremedi
11:43 Şenyaşar Ailesi dayanışma bekliyor
11:40 Eğitim Sen Bakan Yanık’ın görevden alınmasını istedi
11:24 Kobanê Davası'nda avukatlar salonu terk etti
Tutuklu siyasetçiler: Yargılamaya geldik
11:21 Tanrıkulu: Kobanê Davası iktidarın siyasi kaygılarıyla açıldı
11:12 Duruşmada avukatların yerine polisler oturtuldu
11:11 Nomadland'a 3 dalda oscar
10:57 HDP’ye yasak, karşıtlarına serbest
10:46 Şüpheli kadın ölümünde sistematik şiddet belgelendi
10:45 Gazeteci Süren'in duruşması görüldü
10:42 SIPRI: Türkiye’nin askeri harcamaları keskin bir şekilde arttı
10:41 DBP: Kobanê Davası’nda AKP-MHP’nin kirli yüzü teşhir olacak
10:30 AKP’li belediye tepkiler sonrası heykeli kaldırdı
10:27 Kobanê Davası’nda muhabirlerimize özel uygulama
10:19 İmara açılan alanda yasak sırasında ağaçlar kesildi
10:06 HDP'yi hedef alan Soylu'ya sınırlarını hatırlattı
10:01 Qamişlo’da güvenlik güçleri mahallede kontrolü sağladı
09:51 Sancar: Kobanê intikam davasını hep birlikte boşa çıkaracağız
09:51 İshak Paşa Sarayı’ndan esinlenerek bahçesine kale yaptı
09:39 Açlık grevi eylemini 31'inci grup devraldı
09:19 60 araçlık otopark için Mardin’in siluetini bozdular
09:18 İşkenceyle sakat bırakılan hasta tutuklu 26 yıldır tedavi bekliyor
09:17 DBB’de yandaş sendika süreç bitmeden yetki ilanında bulundu
09:13 Maliyet katlandı, çiftçi umutsuz
09:11 Asimilasyona karşı dernek açtılar
09:10 Cizirî: İmza kampanyası Kürt halkının gündeminde olmalı
09:05 Prof. Dr. Uzgel: Dış politika paradigması çöktü
09:04 Artvin’de vaka sayısı 10 kat arttı
09:03 Devrim Ayık’ın annesi: Hasta tutukluların sesi olalım
09:02 'İşçilerin olduğu her yer 1 Mayıs alanıdır'
09:01 Çilek tarlasında kazanılan 70 TL pazar parasına yetmiyor
09:00 26 NİSAN 2021 GÜNDEMİ
08:47 Baro başkanları: Kobanê Davası'nın ağırlığı kaldırabilecek mi?
08:42 Kobanê Davası’na gelinen süreçte neler yaşandı?
08:37 HDP tam kadro Sincan’da
08:28 Diyarbakır’da ev baskınları: 11 gözaltı
00:12 Difa El Weteni daimi ateşkes kararını ihlal etti
25/04/2021
23:18 MSB: Bir asker hayatını kaybetti
21:17 Qamişlo’da daimi ateşkes ilan edildi
20:47 #HDPYargılıyor TT oldu
20:41 Hulusi Akar Yüksekova’ya gitti
20:11 BMG: Kobanê direnişi meşrudur, yargılanamaz
19:54 Bandırma Cezaevi’nde tutuklulara baskı
19:42 Koronadan 347 vefat, 38 bin 553 yeni vaka tespiti
19:35 ABD askerleri Afganistan’dan çekilmeye başladı
18:44 Erciş’te şüpheli kadın ölümü
18:22 Aile Bakanlığı teşhiri savundu
18:00 Sarıca: Öcalan’a yaklaşım hukuk ve demokrasiye yaklaşımdır
17:53 Temel: Kobanê olaylarının azmettiricisi ‘Kobanê düştü düşecek’ diyenlerdir
17:44 5’inci kattan düşen çocuk hayatını kaybetti
16:33 Midyat’ta bir kişi intihara sürüklendi
16:07 İkizdere’de doğa nöbetine müdahale: 15 gözaltı
16:06 Bölge barolarından Kobanê Davası açıklaması
15:55 Şehir Plancıları: Alaçatı’da suç işleniyor
15:35 Hırdavat deposunda yangın: 4 işçi yaşamını yitirdi
15:06 DTK Sağlık Meclisi: Salgınla mücadeleyi toplumsal dinamiklere devredin
14:31 Silvan’da arazi kavgası
14:24 TSK subayından operasyon tepkisi: Onlarca şehit ve yaralımız var
14:18 İzmir’in hava kirliliği 5 yıldır neden ölçülmüyor?
13:45 DİSK’ten Nazım Hikmet’li 1 Mayıs şarkısı
13:44 Kalın’dan Biden’e 'soykırım' tepkisi: Siyasi karşılığı olacaktır
13:27 ATO’dan uyarı: Yoğun bakımlar alarm veriyor
13:26 Hizan'da deprem
13:13 DEVA kurucusu Kaşıkoğlu HDP'yi hedef aldı
12:52 Yüksekova'da şüpheli asker ölümü
12:44 Kadın cinayetine yangın süsü vermek istedi
11:54 Şenyaşar ailesinden dayanışma çağrısı
11:53 İran muhafızları 5 kolberi yaraladı
11:25 İkizdere’de doğa nöbeti sürüyor
11:17 Gergerlioğlu’na açık mektup: Kazanacaksın
11:13 Ordu’da taş ocağı tepkisi
10:58 Paşinyan istifa ettiğini duyurdu
10:29 Kayyım Sipan Caddesi'ne AKP'li eski vekilin adını verdi
10:27 HDP Kadın Meclisi: Yargılanan değil, yargılayan olacağız
09:54 13 yıl sonra yine Zap!
09:21 Açlık grevi eylemi 6’ncı ayında
09:20 Dede: IŞİD'e karşı dayanışma ruhu Kobanê Davası’nda olacak
09:19 Guldexwînler büyülüyor
09:18 ODTÜ’lü öğrenciler merdiven nöbetinde
09:17 6 yıl 3 ay sonra raftan indirilen Kobanê Davası: Yargılanan iktidar olacak
09:16 'İşyerlerinde bulaşmayan virüs 1 Mayıs’ta mı bulaşacak?'
09:15 'İşçiler Sokağı'nda iş yok
09:14 Mağaralar üzerine kurulan bin 200 yıllık Êzidî köyü: Kiwêx